Op 7 oktober 2023 was het raak in Israël, Hamas brak door de grens barrière heen en viel Israël binnen, met een groot aantal doden tot gevolg en het gevangen nemen van gijzelaars. In reactie daarop viel Israël Gaza aan met bommen en viel het leger Gaza binnen. Met vele doden tot gevolg en de vernietiging van bijna de hele infrastructuur. Het aangekondigde doel van de militaire actie was om Hamas te vernietigen. Pas vlak voor de inauguratie van President Trump, meer dan 15 maanden later kwam er een zogenaamd “Ceasefire” tot stand. Het officiële dodental in Gaza ligt rond de 43.000, echter circuleren er ook andere aantallen rond in de media. Artsen betrokken bij Gaza spreken op basis van hun ervaring over een schattingen van meer dan 200.000 doden waarvan het merendeel bestaat uit vrouwen en kinderen. Afgezet tegen de achtergrond van een veel kleiner aantal doden aan de kant van Israël en een paar honderd gijzelaars rijst bij mij de vraag over de rechtmatigheid en proportionaliteit van de actie van de Israëlische regering en het leger. Als ik kijk naar de beelden die te zien zijn over hoe Gaza er nu bij ligt dan lijkt herstel zo goed als onmogelijk, in ieder geval niet op korte termijn.
Er zijn veel vragen te stellen, die betrekking hebben op de ontstane situatie en het lijkt mij dat we deze vragen dan maar in kaart moeten brengen en per stuk behandelen:
– Hoe is de staat Israël ontstaan?
– Heeft de staat Israël überhaupt bestaansrecht?
– Is het zionisme en de daardoor ontstane staat Israël de vervulling van bijbelse beloften?
– Wat is de positie van de plaatselijke Palestijnse bevolking en wat zou onze verhouding moeten zijn ten opzichte van hen?
– Kan Israël zich zomaar Palestijnse eigendommen toe-eigenen?
– Is het verzet vanuit Palestijnse kant rechtmatig of terroristisch?
– Kan Hamas gezien worden als een legitieme verzetsbeweging of is Hamas per definitie een terroristische organisatie?
Hoe is de staat Israël ontstaan?
Aan het einde van de negentiende eeuw ontstond er een beweging die erop uit was om voor Joden een thuisland te creëren. Deze beweging is bekend geworden als de zionistische beweging. Vanuit deze beweging is gekeken naar mogelijkheden om één en ander te realiseren. De val van het Ottomaanse rijk aan het eind van de eerste wereldoorlog en de daarop volgende toewijzing van het grondgebied aan westerse mogendheden gaf openingen om bij de westerse politiek te gaan lobbyen voor een potentiële aanspraak op een deel van het Britse mandaat in Palestina, met de uitdrukkelijke wens voor het ontstaan van een Joodse staat. Na de tweede wereldoorlog is de Verenigde Naties opgericht. Met de holocaust nog vers in het geheugen is het eerste dat deze organisatie in 1947 heeft besloten om Palestina te verdelen in een Joods gedeelte en een Palestijns gedeelte. In mei 1948 heeft men onder leiding van Ben Gurion officieel de staat Israël uitgeroepen. Dit is kortweg de ontstaansgeschiedenis van de huidige staat Israël.
Heeft de staat Israël überhaupt bestaansrecht?
Als er geen sprake zou zijn geweest van gewelddadigheden, zou op basis van toezeggingen die gedaan zijn door de Fransen en de Britten de plaatselijke bevolking in Palestina hebben kunnen kiezen voor zelfbestuur op basis van verkiezingen. Deze toezeggingen zijn elders wel nagekomen, met als gevolg dat er verschillende Arabische staten zijn ontstaan, echter deze toezegging is in het Palestijnse gebied niet nagekomen. De toenmalige meerderheid van de bevolking was Palestijns, dus lag het voor de hand dat er een autonoom Palestina zou zijn ontstaan waar ook Joden, die zich daar hadden gevestigd deel van zouden uitmaken. In een dergelijk geval zou er dus geen Joodse staat zijn ontstaan. Als de VN destijds niet had besloten om het land te verdelen, zou dit ook de te verwachten uitkomst zijn geweest. Je zou de vraag kunnen stellen of de VN wel opereerde binnen haar bevoegdheden, met het besluit tot verdeling.
Is het zionisme en de daardoor ontstane staat Israël de vervulling van bijbelse beloften?
In de kerkelijke traditie is men er in grote meerderheid van uitgegaan dat de Kerk of Gemeente van Jezus Christus gezien moet worden als de voortzetting van het oude Israël, dat wat Israël was onder het oude verbond is de gemeente bestaande uit Jood en heiden samen onder het nieuwe verbond. Gedurende de negentiende eeuw kwam dit gedachtegoed onder druk te staan vanuit de theologie van John Nelson Darby, die naast vele andere zaken onder andere het gedachtegoed ontwikkelde dat Israël en de Gemeente twee te onderscheiden entiteiten zijn, elk met een eigen evangelie en die mogen niet met elkaar verward worden. Het evangelie van het Koninkrijk dat door Jezus verkondigd was zou bestemd zijn voor Israël, terwijl het evangelie van de genade dat door Paulus werd verkondigd voornamelijk zou zijn bestemd voor de overige volkeren. Hij voorziet dan ook een toekomstig herstel van het fysieke Israël met Jeruzalem als hoofdstad. Dit gedachtegoed stuitte op veel verzet binnen de toenmalige kerk, een man als Spurgeon onder andere, een Londense bijbelleraar binnen de baptistenbeweging was een zeer uitgesproken tegenstander van dit gedachtegoed. Het gedachtegoed van Darby heeft in de eerste helft van de twintigste eeuw een enorme boost gehad door het uitbrengen van de zogenaamde Scofield Reference Bible voorzien van het commentaar van Darby. Destijds is deze bijbel uitgedeeld op nagenoeg alle theologische opleidingen in Amerika. Door de tijd heen heeft dit gedachtegoed steeds meer grond onder de voeten gekregen binnen verschillende kerkelijke stromingen. Het ontstaan van de staat Israël in 1948 en de inname van Jeruzalem in 1967 heeft hierop enorme invloed gehad, zodat nu in deze tijd de meeste kerkelijke stromingen van evangelische en orthodox reformatorische signatuur dit gedachtegoed wat betreft Israël hebben omarmd.
Maar is dit wat de bijbel ons leert? Is fysieke afstamming van Abraham, Izaäk en Jacob de norm of zit het anders in elkaar? Zowel Johannes de Doper als ook Jezus en Paulus spreken over het nageslacht van Abraham als zijnde diegenen die zich bekeren en Jezus Christus aanvaarden als de beloofde Messias. Maar even een paar teksten:
8Brengt dan vruchten voort, die aan de bekering beantwoorden. En gaat niet bij uzelf zeggen: Wij hebben Abraham tot vader; want ik zeg u, dat God bij machte is uit deze stenen Abraham kinderen te verwekken.
(Lucas 3:8)
37Ik weet, dat gij Abrahams nageslacht zijt; maar gij tracht Mij te doden, omdat mijn woord bij u geen plaats vindt. 38Wat Ik gezien heb bij de Vader, spreek Ik; zo doet ook gij, wat gij van uw vader gehoord hebt. 39Zij antwoordden en zeiden tot Hem: Onze vader is Abraham. Jezus zeide tot hen: Indien gij kinderen van Abraham zijt, doet dan de werken van Abraham; 40maar nu tracht gij Mij te doden, een mens, die u de waarheid gezegd heeft, welke Ik van God gehoord heb; dit deed Abraham niet.
(Johannes 8:37-40)
16Nu werden aan Abraham de beloften gedaan en aan zijn zaad. Hij zegt niet: en aan zijn zaden, in het meervoud, maar in het enkelvoud: en aan uw zaad, dat wil zeggen: aan Christus. 17Ik bedoel dit: de wet, die vierhonderd dertig jaar later is gekomen, maakt het testament, waaraan door God tevoren rechtskracht verleend was, niet ongeldig, zodat zij de belofte haar kracht zou doen verliezen. 18Immers, als de erfenis van de wet afhangt, dan niet van de belofte; en juist door een belofte heeft God aan Abraham zijn gunst bewezen.
26Want gij zijt allen zonen van God, door het geloof, in Christus Jezus. 27Want gij allen, die in Christus gedoopt zijt, hebt u met Christus bekleed. 28Hierbij is geen sprake van Jood of Griek, van slaaf of vrije, van mannelijk en vrouwelijk: gij allen zijt immers één in Christus Jezus. 29Indien gij nu van Christus zijt, dan zijt gij zaad van Abraham, en naar de belofte erfgenamen.
(Galaten 3:16-18;26-29)
De genoemde citaten koppelen nageslacht of zaad niet aan fysieke criteria, maar aan bekering en geloof en dit geldt niet alleen binnen het nieuwe verbond, maar was ook binnen het oude verbond steeds de voorwaarde. Nadat Israël uitgeleid was uit Egypte is vanwege ongeloof deze hele generatie omgekomen in de woestijn.
30De HERE, uw God, die voor u uit gaat, Hij zal voor u strijden in overeenstemming met alles wat Hij voor uw ogen met u gedaan heeft in Egypte 31en in de woestijn, waar gij hebt gezien, hoe de HERE, uw God, u droeg, zoals een man zijn kind draagt, op heel de weg die gij gegaan zijt, totdat gij op deze plaats gekomen zijt. 32Doch ondanks dit woord geloofdet gij niet in de HERE, uw God,
(Deuteronomium 1:30-32)
Als later Israël vervalt tot ongeloof, resulterend in ongehoorzaamheid wordt Israël op verschillende momenten in ballingschap gevoerd en wordt de tempel, die model staat voor de aanwezigheid van God, vernietigd. Het laatste sprekende voorbeeld is de vernietiging van Jeruzalem en haar tempel in het jaar 70, door het Romeinse leger onder leiding van Titus. Terugkeer blijkt alleen mogelijk te zijn als er herstel is van geloof en gehoorzaamheid.
1Wanneer dan al deze dingen over u komen, de zegen en de vloek, die ik u voorgehouden heb, en gij dit ter harte neemt te midden van al de volken, naar wier gebied de HERE, uw God, u verdreven heeft, 2en wanneer gij u dan tot de HERE, uw God, bekeert en naar zijn stem luistert overeenkomstig alles wat ik u heden gebied, gij en uw kinderen, met geheel uw hart en met geheel uw ziel – 3dan zal de HERE, uw God, in uw lot een keer brengen en Zich over u erbarmen; Hij zal u weer bijeenbrengen uit al de volken, naar wier gebied de HERE, uw God, u verstrooid heeft. 4Al waren uw verdrevenen aan het einde des hemels, de HERE, uw God, zal u vandaar bijeenbrengen en vandaar halen; 5de HERE, uw God, zal u brengen naar het land, dat uw vaderen bezeten hebben, gij zult het bezitten en Hij zal u weldoen en u talrijker maken dan uw vaderen.
(Deuteronomium 30:1-5)
De vraag die vandaag gesteld kan worden is of het huidige Israël voldaan heeft aan deze voorwaarden. Als dat laatste niet het geval is dan is de claim dat de huidige staat Israël de vervulling is van bijbelse beloften niet overeind te houden.
N.B. Paulus refereert aan Deuteronomium 30 in Romeinen 10 als hij uitlegt wat de voorwaarden voor behoudenis zijn, dit geldt zowel voor de Jood alsook de Griek, er is hierbij geen sprake van onderscheid op basis van etniciteit.
Voor meer informatie over dit onderwerp verwijs ik graag naar mijn afspeellijst op YouTube en naar mijn artikel over Israël op mijn website.
Wat is de positie van de plaatselijke Palestijnse bevolking en wat zou onze verhouding moeten zijn ten opzichte van hen?
35% van de Palestijnse bevolking staat te boek als christen en moet op grond van de aangegeven tekst uit Galaten 3 aangemerkt worden als nageslacht van Abraham en dus erfgenaam van de beloften. Deze 35% zijn dus onze broeders en zusters, wij zijn door de Geest samengevoegd tot één lichaam, namelijk het Lichaam van Christus. Deze 35% maakt dus net zoveel aanspraak op de belofte en eventueel op het land als de Joden, die er gezien hun ongeloof niet voor in aanmerking zouden kunnen komen, als we tenminste Mozes in Deuteronomium 30 serieus nemen
7Dwaalt niet, God laat niet met Zich spotten. Want wat een mens zaait, zal hij ook oogsten. 8Want wie op (de akker van) zijn vlees zaait, zal uit zijn vlees verderf oogsten, maar wie op (de akker van) de Geest zaait, zal uit de Geest eeuwig leven oogsten. 9Laten wij niet moede worden goed te doen, want, wanneer het eenmaal tijd is, zullen wij oogsten, als wij niet verslappen.10Laten wij dus, daar wij de gelegenheid hebben, doen wat goed is voor allen, maar inzonderheid voor onze geloofsgenoten.
(Galaten 6:7-10)
In dit licht zou onze eerste affiliatie in de richting moeten gaan van deze 35% christenen in Palestina en niet naar de daar woonachtige Joden die slechts voor 2% uit christenen bestaat. Vele van de Palestijnen zijn dus onze broeders en zusters. Israël bombardeert niet alleen Hamas, maar ook deze christenen en hun kerken. Als Israël werkelijk Gods volk zou zijn dan zouden zij zich houden aan de wet van Mozes, ook aan de oorlogswetten uit Deuteronomium 20
19Wanneer gij lange tijd een stad belegert, daartegen strijdende om haar in te nemen, dan moogt gij het geboomte daaromheen niet vernietigen door de bijl erin te slaan, maar gij moogt daarvan wel eten, doch het niet vellen; want zijn de bomen in het veld mensen, dat zij door u bij het beleg betrokken zouden worden? 20Alleen het geboomte, waarvan gij weet, dat het geen geboomte met eetbare vruchten is, dat moogt gij vernietigen en vellen om een belegeringswal te bouwen tegen de stad die met u strijd voert, totdat zij valt.
(Deuteronomium 20:19-20)
Het plat bombarderen van zo’n heel gebied staat in schril contrast met dit citaat uit de wet van Mozes. Daarnaast is het ook zo dat zowel Abraham alsook Izaäk en Jakob in vrede geleefd hebben te midden van de toenmalige plaatselijke bevolking. Simeon en Levi worden door Jakob bij het uitdelen van de zegeningen veroordeeld vanwege hun geweld tegen de inwoners van Sichem.
5Simeon en Levi zijn broeders; hun gereedschappen zijn werktuigen van geweld. 6Mijn ziel hebbe geen deel aan hun beraadslaging, mijn geest sluite zich niet aan bij hun vergadering, want in hun toorn hebben zij mannen gedood en in hun moedwil hebben zij runderen de pezen doorgesneden. 7Vervloekt zij hun toorn, want die is hevig, en hun grimmigheid, want die is hard. Ik zal hen verdelen onder Jakob en verstrooien onder Israël.
(Genesis 49:5-7)
De manier waarop de Zionisten en de staat Israël hebben gehandeld sinds 1947 staat in schril contrast met deze uitspraak van Jakob. Mocht je meer willen lezen vanuit een ander dan het gangbare perspectief dan wil ik je het boek “De Nakba” geschreven door Ilan Pappe, een Joods-Israëlisch historicus, uitgegeven in Nederland bij uitgeverij Omniboek, aanbevelen.
Kan Israël zich zomaar Palestijnse eigendommen toe-eigenen?
President Trump van de Verenigde Staten heeft zich uitgesproken na de totstandkoming van de wapenstilstand dat terugkeer van de plaatselijke bevolking van Gaza gezien de schaal van vernietiging niet mogelijk lijkt, om vervolgens Egypte en Jordanië op te roepen om de Palestijnse bevolking van Gaza op te nemen. Het lijkt erop dat dit de manier is waarop Israël zich het gebied met haar bodemrijkdommen en prachtige kustlijn zou kunnen gaan toe-eigenen. Alleen al het denken in deze richting lijkt een agenda bloot te leggen die erop uit is om land te stelen. Als je jezelf iets toe-eigent wat niet van jou is dan noemt de bijbel dat diefstal, in de wet staat dat je zelfs gevonden dieren moet terugbrengen naar de eigenaar. Daarnaast is er natuurlijk de hele wetgeving rondom grondbezit gekoppeld aan het jubeljaar, en deze rechten golden ook voor de vreemdeling die erkend was als volksgenoot.
34Als een onder u geboren Israëliet zal u de vreemdeling gelden, die bij u vertoeft; gij zult hem liefhebben als uzelf, want gij zijt vreemdeling geweest in het land Egypte: Ik ben de HERE, uw God.
(Leviticus 19:34)
Deze wet gold niet alleen toen, maar heeft ook betrekking op de autochtone bevolking, de Palestijn dus.
Is het verzet vanuit Palestijnse kant rechtmatig of terroristisch?
Tijdens de tweede wereldoorlog ontstond er in Nederland een verzetsbeweging die gericht was op verzet bieden aan de onrechtmatige Duitse overheid. Hoewel deze beweging overwegend geweldloos was, was er in voorkomende gevallen toch sprake van het gebruik van wapens en ander geweld. Gezien vanuit ons perspectief vinden wij dat dit verzet, zelfs als er sprake is van proportioneel geweld, rechtmatig, de Duitse machthebbers keken daar natuurlijk anders tegenaan, zij beschouwden het verzet als terroristisch. Vergeleken hiermee kun je het verzet van de Palestijnen zien als rechtmatig. De inwoners van Gaza en de Westbank bestaan voor een groot gedeelte uit vluchtelingen uit de andere gebieden van Palestina die toegewezen zijn aan Israël. Conform internationaal recht is men verplicht om toe te staan dat vluchtelingen terugkeren naar hun geboortegrond. Dit recht is hen door de Israëlische overheid stelselmatig ontzegd. Opkomen voor je rechten zoals velen het verzet van de Palestijnen zien is dan ook volkomen legitiem te noemen. Elke vorm van verzet bij voorbaat betitelen als een terroristische actie is wat mij betreft veel te kort door de bocht. Proportioneel verzet met een beroep op internationaal recht en ook op historisch en bijbels recht is geen terrorisme en dus volkomen legitiem. Eerder heb ik al aangegeven dat een Christen-Palestijn in het kader van het nieuwe verbond gezien moet worden als het nageslacht van Abraham inclusief alle daaraan gekoppelde rechten.
Hoe zit het dan met Hamas?
Hamas zonder omweg betitelen als een terroristische organisatie is te kort door de bocht. Hamas is in Gaza door de bevolking gekozen als haar rechtmatige vertegenwoordiger, tot op heden heeft Israël geweigerd om met Hamas serieus in gesprek te gaan. Natuurlijk is het onder vuur nemen van onschuldige burgers te betitelen als terroristisch, maar dat geldt dan aan beide zijden van het conflict, het compleet vernietigen van infrastructuur in Gaza en het veroorzaken van onnodig veel burgerslachtoffers, meest vrouwen en kinderen, hoort met de zelfde maat beoordeeld te worden. Wat in de beoordeling ook een rol speelt is dat Palestijnen door velen in Israël gezien worden als vee en niet als mensen, en ja, voor vee hanteer je andere normen dan voor medemensen. Jezus zegt dat we onze vijanden lief moeten hebben en dat betekent niet dat je je vijand als vee mag betitelen.
Afrondend
21Toen kwam Elia naar voren, bij heel het volk, en zei: Hoelang hinkt u nog op twee gedachten? Als de HEERE God is, volg Hem, maar als het de Baäl is, volg hem! Maar het volk antwoordde hem niet één woord.
(1 Koningen 18:21 (HSV))
Israël was in de tijd van Achab en Izebel terecht gekomen in afgoderij, de echte profeten van God waren voor een groot deel gedood. Elia daagt het volk uit om te stoppen met het eten van twee walletjes, een beetje van God en een beetje van Baäl. In de tijd van Elia was er maar een klein overblijfseltje dat werkelijk trouw was gebleven aan God. Dit kleine overblijfsel wandelde in de voetsporen van Abraham, Izaäk en Jakob, dit kleine deel hield zich aan de wetten van God. In Exodus 19 staan duidelijke voorwaarden op grond waarvan je aangemerkt kon worden als volk van God, dit is wat Mozes tegen het volk moet zeggen:
4gij hebt gezien, wat Ik de Egyptenaren heb aangedaan, en dat Ik u op arendsvleugelen gedragen en tot Mij gebracht heb. 5Nu dan, indien gij aandachtig naar Mij luistert en mijn verbond bewaart, dan zult gij uit alle volken Mij ten eigendom zijn, want de ganse aarde behoort Mij. 6En gij zult Mij een koninkrijk van priesters zijn en een heilig volk. Dit zijn de woorden die gij tot de Israëlieten spreken zult.
(Exodus 19:4-6)
Op grond van deze tekst kan alleen het overblijfsel zich het volk van God noemen, dat gold toen in de tijd van Elia, dat geldt ook vandaag. De overgrote meerderheid van de Joden in Israël voldoet op geen enkele manier aan deze criteria en mag door ons dan ook niet gezien worden als volk van God. Ik heb eens iemand horen zeggen dat uiteindelijk alleen Jezus volledig aan deze voorwaarden heeft voldaan, Hij is uiteindelijk het enige overblijfsel. Dit is ook de reden waarom Petrus dezelfde tekst van toepassing verklaart op de gemeente van Jezus Christus, Jood en heiden samen.
4En komt tot Hem, de levende steen, door de mensen wel verworpen, maar bij God uitverkoren en kostbaar, 5en laat u ook zelf als levende stenen gebruiken voor de bouw van een geestelijk huis, om een heilig priesterschap te vormen, tot het brengen van geestelijke offers, die Gode welgevallig zijn door Jezus Christus. 6Daarom staat er in een schriftwoord:
Zie, Ik leg in Sion een uitverkoren en kostbare hoeksteen, en wie op hem zijn geloof bouwt, zal niet beschaamd uitkomen.
7U dan, die gelooft, geldt dit kostbare, maar voor de ongelovigen geldt: De steen, die de bouwlieden afgekeurd hadden, die is geworden tot een hoeksteen en een steen des aanstoots en een rots der ergernis, 8voor hen, die zich daaraan, in hun ongehoorzaamheid aan het woord, stoten, waartoe zij ook bestemd zijn. 9Gij echter zijt een uitverkoren geslacht, een koninklijk priesterschap, een heilige natie, een volk (Gode) ten eigendom, om de grote daden te verkondigen van Hem, die u uit de duisternis geroepen heeft tot zijn wonderbaar licht: 10U, eens niet zijn volk, nu echter Gods volk, eens zonder ontferming, nu in zijn ontferming aangenomen.
(1 Petrus 2:4-10)
Voor Israël andere normen te hanteren dan voor de rest van de wereld, inclusief de Palestijnse bevolking die in ieder geval voor een deel wel aan deze criteria voldoet, moet gezien worden als meten met twee maten, hinken op twee gedachten dus. Het morele recht van Gods wetten is van toepassing op iedereen die in de voetsporen van Abraham wil staan. Jezus verwijt in Johannes 8 de Joden dat zij niet in de voetsporen van Abraham wandelen en verklaart daarmee dat zij niet Abraham maar de duivel tot vader hebben. Voor Israël andere normen hanteren moet dan ook gezien worden als een vorm van afgoderij te vergelijken met de dienst aan Baäl in de tijd van Elia. Het wordt tijd voor bekering, anders komen wij zelf onder het oordeel en verliezen onze zegeningen die God ons belooft, Gods volk zijn, en gelden als nageslacht van Abraham, is niet zonder uitdrukkelijke voorwaarden van morele aard. De belangrijkste eis staat in deze tekst: “Kom tot Hem”, zonder Jezus geen volk van God.
