De laatste jaren kom ik in de media en ook in het politieke debat de term “complottheorie” veel tegen. Als er door de één gewaarschuwd wordt voor dreigende zaken, dan gebruikt de ander vaak deze term om datgene te bagatelliseren. En er wordt nogal eens gewaarschuwd, gewaarschuwd voor agenda’s die achter beleid schuil zouden gaan. Mensen die kritiek hebben op het hele klimaatbeleid of het zogenaamde stikstofbeleid om maar een paar zaken te benoemen, worden vaak weggezet als complotdenkers die niet serieus genomen hoeven te worden, er hoeft in een dergelijk geval geen inhoudelijk debat plaats te vinden, dat zou in zo’n geval te vergelijken zijn met “paarlen voor de zwijnen”. De vraag die dat bij mij oproept is of niet juist deze manier van handelen, met het doel om eventuele tegenstanders bij voorbaat het zwijgen op te leggen, een aanwijzing is dat het beoogde of gevoerde beleid een inhoudelijke toets niet kan doorstaan. Ook in kerkelijke kring wordt al snel naar dit middel gegrepen om te voorkomen dat we inhoudelijk zouden moeten nadenken over zaken, gepaard gaande met allerlei onrust die een inhoudelijke beoordeling met zich mee zou kunnen brengen.
Als we nu naar de bijbel gaan dan zijn hier wel een aantal opmerkingen bij te maken. Zogenaamde samenzweringen komen toch regelmatig voor. De machtsovername door Absalom in de dagen van David is zo’n voorbeeld van een samenzwering. Ook in het boek Handelingen komen zo’n voorbeeld tegen, als een groep joden er op uit is om Paulus te vermoorden.
12En toen het dag was geworden, maakten de Joden een complot en vervloekten zichzelf met de gelofte, dat zij niet zouden eten of drinken, voordat zij Paulus hadden gedood. 13En het waren er meer dan veertig, die deze samenzwering maakten; 14dezen gingen naar de overpriesters en de oudsten en zeiden: Wij hebben onszelf met een vloek verbonden om niets te nuttigen, voordat wij Paulus gedood hebben. 15Geeft gij nu de overste, met de Raad, duidelijk te verstaan, dat hij hem voor u moet brengen, alsof gij nauwkeuriger van zijn zaak op de hoogte wildet komen; dan nemen wij op ons hem uit de weg te ruimen, eer hij nog dichtbij is.
(Handelingen 23:12-15)
Kennelijk was er ook in Bijbelse tijd sprake van mensen die in het geheim afspraken maakten voor het bereiken van een vooraf bedoeld resultaat, in dit geval de dood van Paulus. Wij moeten er rekening mee houden dat mensen met schimmige agenda’s hier niet openlijk mee voor de dag komen maar zaken achter gesloten deuren besluiten. Vandaag de dag lijkt het steeds vaker voor te komen dat er overlegstructuren ontstaan die zich aan het publiek lijken te onttrekken. Om maar een voorbeeld te noemen, we kennen tegenwoordig het World Economic Forum (WEF), die jaarlijks bijeenkomsten organiseert in Davos waarbij hooggeplaatsten uit maatschappij, de politiek en het internationaal bedrijfsleven samen komen om te spreken over de toekomst van de wereld. Deze bijeenkomsten vinden voor een belangrijk deel plaats achter gesloten deuren. De vraag mag gesteld worden waarom dit zo nodig achter gesloten deuren moet plaats vinden? Naast dit forum zijn er internationaal heel veel van dergelijke overlegstructuren, die zich onttrekken aan publieke waarneming, de vraag is dan ook gerechtvaardigd waar dit goed voor is.
In Psalm 2 komen we echter zo’n voorbeeld tegen, met de achterliggende motivatie. Even de tekst:
1Waarom woelen de volken
en zinnen de natiën op ijdelheid?
2De koningen der aarde scharen zich in slagorde
en de machthebbers spannen samen
tegen de HERE en zijn gezalfde:
3Laat ons hun banden verscheuren
en hun touwen van ons werpen!
(Psalm 2:1-3)
Wij hebben elke dag te maken met een grote strijd tussen goed en kwaad. De duivel, de leugenaar van de beginne, bedient zich van allerlei trucks om zijn belang veilig te stellen, hij doet dit vaak niet openlijk, maar in het geheim. De volkeren en hun machthebbers vallen in veel gevallen onder het bewind van de duisternis, en bedienen zich dus van dergelijke middelen, met als uiteindelijke doel om God en Jezus buiten spel te zetten, om op die manier te kunnen doen en laten wat ze willen, zonder ook maar ergens aan gebonden te zijn. En denk niet dat het bij ons niet speelt, dat zou erg naïef zijn. Ook binnen de kerkelijk structuur weet de vijand binnen te dringen om van binnenuit de boel te verstieren. In de confrontatie tussen Jezus en de Farizeeën blijkt dit duidelijk, Jezus beschuldigt de Farizeeën dat zij kinderen van de duivel zijn.
44Gij hebt de duivel tot vader en wilt de begeerten van uw vader doen. Die was een mensenmoorder van den beginne en staat niet in de waarheid, want er is in hem geen waarheid. Wanneer hij de leugen spreekt, spreekt hij naar zijn aard, want hij is een leugenaar en de vader der leugen. 45Maar omdat Ik u de waarheid zeg – Mij gelooft gij niet.
(Johannes 8:44-45)
Wat hieruit duidelijk blijkt is dat het godsdienstige systeem van die tijd, gekoppeld aan de synagoge, geïnfiltreerd was door mensen die zich uiterlijk erg vroom voor deden, maar volgens Jezus feitelijk in dienst stonden van de duivel in zijn trawanten. Als dat gold in de tijd van Jezus, dan moeten we ervan uitgaan dat dat vandaag de dag nog steeds het geval is. Wat je vaak ziet is dat de bijbel in diskrediet wordt gebracht met zogenaamde wetenschappelijk argumenten om op die manier twijfel te zaaien in het hart van mensen, met vaak desastreuze gevolgen van dien. Om maar een voorbeeld te noemen, wat ik vaak tegen kom is dat gesuggereerd wordt dat het oude testament geschreven zou zijn in de tijd na de Babylonische ballingschap zo rond de tweede of derde eeuw voor Christus, en dat alles wat gaat over wat er eerder heeft plaats gevonden gebaseerd zou zijn op oude verhalen en aangedikt zou zijn. Het resultaat is dus dat er getwijfeld wordt aan Mozes en datgene wat hij zou hebben opgeschreven, inclusief de beschrijvingen over schepping, zondvloed, uittocht uit Egypte en de wetgeving op de Sinaï. De bijbel zou dus niet meer te vertrouwen zijn en moet dus met een korrel zout genomen worden. In de bijbel zelf worden we uitdrukkelijk gewaarschuwd voor dit fenomeen:
3Dit vooral moet gij weten, dat er in de laatste dagen spotters met spotternij zullen komen, die naar hun eigen begeerten wandelen, 4en zeggen: Waar blijft de belofte van zijn komst? Want sedert de vaderen ontslapen zijn, blijft alles zó, als het van het begin der schepping af geweest is. 5Want willens en wetens ontgaat hun, dat door het woord van God de hemelen er sedert lang geweest zijn en de aarde, die uit en door het water bestaat, 6waardoor de toenmalige wereld is vergaan, verzwolgen door het water. 7Maar de tegenwoordige hemelen en de aarde zijn door hetzelfde woord als een schat weggelegd, ten vure bewaard tegen de dag van het oordeel en van de ondergang der goddeloze mensen.
(2 Petrus 3:3-7)
We worden gewaarschuwd voor het opzettelijk, willens en wetens betwijfelen van de historiciteit van schepping en zondvloed, om op die manier ook het komende oordeel weg te kunnen redeneren. Het gevolg van deze handelwijze is dat we menen te kunnen doen en laten wat we zelf willen. Gods normen en waarden worden op grote schaal terzijde geschoven. De hele “woke agenda” die internationaal gepusht wordt is hier bij uitstek een voorbeeld van. Het is voor ons dan ook van het grootste belang dat we wakker zijn en niet zo naïef dat we denken dat dit onze deur wel voorbij zal gaan. Psalm 2 leert ons dat er sprake is van een complot tegen God en Jezus, in welke vorm dan ook. Het kenmerk van waakzaamheid is dus dat we bij voorbaat uitgaan van het feit dat we belazerd worden, goedgelovig te denken dat mensen, met name in belangrijke posities het beste met ons voor hebben is uiterst naïef en dus gevaarlijk. God waarschuwt ons voor het verkeerde hart:
Arglistig is het hart boven alles, ja, verderfelijk is het; wie kan het kennen? Ik, de HERE, doorgrond het hart en toets de nieren, en dat, om aan een ieder te geven naar zijn wegen, naar de vrucht zijner daden.
(Jeremia 17:9-10)
Uitgaan van het goede van de mens lijkt een nobel iets, maar als we doorhebben dat mensen onder directe invloed van de duivel kunnen staan moet je ervan uitgaan dat de kans groot is dat er gelogen wordt. Er is een goed voorbeeld te vinden van corruptie in de bijbel. Als Achab (in 1 Koningen 22) de strijd wil aanbinden met Syrië, dan vraagt hij zijn collega van Juda, Josafat, om met hem op te trekken. Als Josafat vervolgens vraagt om een woord van de HERE dan komt Achab op de proppen met 400 profeten, die kennelijk zozeer onder invloed staan van Achab, dat zij allemaal hetzelfde verkeerde advies geven. Als Josafat vervolgens doorvraagt of er wellicht ook nog een onafhankelijke profeet is dan komt Achab op de proppen met Micha:
7Doch Josafat zeide: Is hier niet nog een profeet des HEREN? Laten wij het dan door hem vragen. 8De koning van Israël zeide tot Josafat: Er is nog één man door wie wij de HERE kunnen raadplegen, maar ik haat hem, omdat hij over mij nooit iets goeds, maar alleen onheil profeteert: Micha, de zoon van Jimla
(1 Koningen 22:7-8)
Deze Micha zou in onze tijd weggezet zijn als een complotdenker. Door waakzaam te zijn ten aanzien van potentiële verborgen agenda’s bevinden we ons bijbels gezien kennelijk in goed gezelschap. De profeten die mee-eten van de tafel van de koning zijn niet betrouwbaar en behept met een leugengeest, deze profeten vertegenwoordigden toen de overgrote meerderheid. Micha was echter een eenling, alleen hij had het bij het rechte eind. Durven wij een Micha te zijn?
